Dnia 23 stycznia 2009 r. zmarła Jadwiga Friedel, urodzona 3 października 1920 r., długoletnia polonistka II Liceum Ogólnokształcącego w Toruniu. W czasie swojej pracy (od 1952 r. do 1976 r.) nie tylko niezwykle rzetelnie pełniła obowiązki nauczyciela, wszczepiając swoim uczniom miłość do literatury, ale była też aktywnym animatorem kultury. W sposób profesjonalny przygotowywała bowiem niebanalne uroczystości szkolne, kładąc nacisk nie tylko na dobór tekstów, ale także na ruch sceniczny i jakość deklamacji. Wiele swojego cennego czasu poświęcała recytatorom, co było zwieńczone ich sukcesami – wielu zostało laureatami konkursów ogólnopolskich a kilku nawet aktorami. Pani Profesor z oddaniem pielęgnowała kulturę słowa, ucząc szacunku dla języka, odkrywając jego piękno i głębię nie tylko w szkole, ale także w pracy z lektorami toruńskich parafii Chrystusa Króla i Matki Bożej Królowej Polski. Toruniowi, z którym całym życiem była związana, przysporzyła nie tylko wielu polonistów, ale także ludzi kultury – artystów, animatorów, etnografów.

Grażyna Gądecka

***

Zebraliśmy się, aby uczestniczyć w pogrzebie naszej polonistki, również wychowawczyni, ale przede wszystkim osoby niezwykle prawej, rzetelnej i umiejącej kochać nie tylko swoją rodzinę, lecz i nas – Jej uczniów. To Jej miłość do wykonywanego zawodu i do nas sprawiła, ze jest nas tu absolwentów II LO, tak wielu. Kto miłość sieje – ten miłość zbiera…
To Ona – Jadwiga Friedelówna, „nasza pani od polskiego”, nauczyła nas kochać nie tylko literaturę, ale przede wszystkim ludzi – rozumieć ich, wybaczać, otaczać miłością.
To Ona przez wiele lat kształtowała zarówno nasze umysły, jak i serca. Wielu z Jej uczniów, porwanych przykładem Pani Profesor, wybrało zawód polonisty, ale przecież nawet ci spośród nas, którzy kształcili się w innych kierunkach, pozostali w głębi duszy humanistami, ceniąc nie tylko piękno słowa, literatury, ale właśnie te najprostsze i najważniejsze wartości – wierność sobie, wyznaczonym ideałom, szacunek dla innych.
Bo tak właśnie żyła Pani Profesor – niezłomna w swoich przekonaniach, wierząca zawsze w to, że dobro zwycięży, pokładająca ufność w ludziach. Nigdy nie słyszeliśmy, by o kimś mówiła źle, niechętnie – raczej szukała u innych dobrych stron – lub – po prostu milczała.
Nie żałowała też nigdy własnego czasu, by pomóc nam, Jej uczniom. Pamiętam, że nawet popołudniami chodziliśmy do Pani Profesor „zaliczać” powtórki z epok literackich, a ci z nas, którzy przygotowywali się, by zdawać na polonistykę, na pewno nie zapomnieli cotygodniowych, niedzielnych spotkań określanych mianem „tajnych kompletów”.
Wiem, że dla wykształconych przez Nią polonistów Pani Profesor była wzorem taktu pedagogicznego, poświęcenia i oddania uczniom.
Wręcz zadziwiające jest to, że przy licznych przecież obowiązkach, umiała znaleźć czas dla tych, którzy potrzebowali Jej pomocy lub duchowego wsparcia. Przychodziliśmy do Niej już jako absolwenci, ludzie dorośli z różnymi naszymi problemami, a Ona, nasza droga Pani Profesor, zawsze starała się nas wspomóc czy natchnąć otuchą.
Choć wykształciła nas tylu, doskonale pamiętała nasze imiona i nazwiska, śledziła nasze losy, żyła naszymi sprawami… Była naszym dobrym duchem opiekuńczym, naszą ostoją.
Swoją chorobę znosiła niezwykle dzielnie, cierpiała w milczeniu, godząc się z planem Bożym. Nawet w tym tragicznym momencie nauczyła nas, jak zachować się w najtrudniejszym momencie życia – przejściu na „drugą stronę”, jak z pokorą przyjąć to, co nam przez Boga pisane.
Cóż jeszcze można dodać? Pozwolę sobie jedynie sparafrazować słowa poety: zostanie po Niej pusty pokój i małomówna, cicha sława, i oczywiście pamięć – o Jej skromności, dobroci i miłości do ludzi.

Tekst mowy, którą podczas pogrzebu Jadwigi Friedel wygłosiła Grażyna Gądecka.